KUĞU GÖLÜ BALESİ

0
256

Turnalar eşlerini dans ederek seçerlermiş. Dans uçan kuşun bile hayat kaynağı olabiliyor. Özellikle göçmen kuşlarının, sığırcık sürülerinin uçuşları bir gösteriye dönüşür. Dans,insan için de dans, her zaman önemli olmuştur. İlkel çağlardan beri gerek duyguların anlatımında gerekse de iletişim için bir araç olarak kullanıldı. Ancak dans, müziksiz düşünülemez. İster sadece bir ritim sazlarından biri eşlik etsin; isterse bir orkestra. Bir de buna anlatı eklenip masal, öykü gibi tiyatral bir yapıda da sunulursa “bale” ortaya çıkıyor ki seyrine ndoyum olmuyor.

Beden dilinin çözümlenmesi, iletişimi çözümlemede kullanılıyor. Özellikle kişisel gelişim kitaplarında başarı için “aldım verdim; ben seni yendim” numaralarının anlatımında önemli bir konu. Karşınızdaki saçını oynarsa şu alama gelir, çenesini kaşırsa bu anlama gelir gibi tanımlamalar var. Dansa bedenin konuşması diyebiliriz.  Özellikle ikili danslarda duygusal ifadelerin gösterimi seyreden için de bir gösteriye dönüşüyor.

Geçtiğimiz Cuma-cumartesi akşamları da İzmir Devlet Opera ve Balesi tarafından Pyotr İlyich Tchaıkovsky’nin ölümsüz eseri Kuğu Gölü Balesi sahnelendi. Konusunu bir masaldan alan eserde başkahramanı genç bir kız olan Odette, büyücü tarafından bir kuğuya çevrilir. Büyünün bozulması için de bir prensin ona aşık olması gerekmektedir. Bir sahnede kuğuyu andıran hareketler varken diğerinde daha canlı bir aşığı oynadı. Masalların ve aşk hikâyeleri ne kadar birbirine benzerse benzesin, insan olarak her zaman izlemekten ve okumaktan bıkmayacağız. Kuğu Gölü Balesinde de tema: aşk. Tüm masallarda olduğu gibi aldanmalar, kötü adam, kötülük, özel işaretler ki (baykuş’un ötmesiydi.), kahramanın kimlik değişimi (oyunda Odette, Odile olarak görünür)  zor bir sınav,  düzmece oyununun anlaşılıp bozulması kötünün cezalandırılması ve nihayet mutlu son.

Kuğu Gölü balesi ilk kez 1877 yılında Moskova’da gösterilmiş. Yüzyılı aşan bir süreden beri acaba “Kuğu Gölü Balesi” neden izlenir? Tanıtım broşüründe bu konuya şöyle değinilmiş. “Kuğu Gölü için masal deyip geçmemek gerek. Örneğin kadın olarak kuğularla özdeşleşen yanları tanımlayabilirsiniz. Neden baleye giden her kız çocuğu bir kuğu, bir Sylpied rolünü oynamanın düşü içindedir. Erkekler neden kadınları bir kuğu kadar güzel ve ulaşılmaz kılmak istemişlerdir.? Sevgi ve aşk neden hep ölümle öder yaşama olan borcunu? Çağdaş bir yorum konu ne kadar romantik bir masal da olsa, izleyiciye yaşamıyla ilgili bir anımsatma, bir dürtü yapabilmektedir.” diyor. Sanırım o günün seyircileri de oyun boyunca her ne kadar diğer rollerdeki sanatçıların gösterilerini de beğenmişlerse de,  “esas kız ve esas oğlan” ın öyküsünün yansımalarından paylarımızı fark etmişizdir.

Bazıları neden yüzyıldır aynı eserler sahneye konuluyor, aynı senfoniler çalıyor diye eleştirebilir. Sebebi çok basit. Hız’ın egemen olduğu günümüzde her şeyin tekdüzeliğe dönüştüğü çağımızda bu tip eseler yazılamaz. Sanatın asıl görevi, edebiyattan sanata yaşamı yavaşlatmaktır. Bu nedenle her konser, her oyun gösterisi boş zamanlarımızda zevk aldığımız sıradan bir şey olmaktan öteye duyularımız geliştirdiğimiz anlara ve unutulmayacak zamanlara dönüşür. Bir akşam dışarıda yemek yiyebilir, içkinizi yudumlarken güzel bir müzik çatal kaşığın sesini bastırabilir, ya da sadece dans ve müziğin olduğu bir yerde eğlenebilirsiniz. Bu bir rahatlama sağlar. Ancak sanatsal estetiğin içeriği de oluşturduğu gösterileri izlemek, konser, tiyatro ya da bale vb. duyumlarımızı geliştirmek adına bir yükleme zamanıdır.  Şarj ve deşarj olmanın edinimi birbirinden farklıdır. Şarj olmadan sürekli deşarj olmak kişiyi ilkel benliğine ve içgüdülerinin doyumundan başka bir yere götüremez. Oysa insanın gelişimini; güzelliği estetik olanı fark edebilmesinde ve geliştirebilmesinde yatar. O zaman bir turnanın eşini dans ederek seçmesinin derinliğini anlayabiliriz. Ya  değilse, bale mi! dans mı! deyip geçebiliriz.

Bu tip izlenimlerin öncesinde ve sonrasında sizde değişen bir şeyler olmuyor mu?

1 Şubat 2006 Çarşamba Anadolu gazetesi

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here